Wc verstopt: wat kun je zelf en wanneer bel je iemand?

Dit is de enige vraag die er in het begin toe doet, en hij kost je niets. Laat de kraan in de keuken lopen en trek de douche door. Loopt dat gewoon weg terwijl alleen de wc blijft staan, dan zit de verstopping in de bocht direct achter de pot. Dat is het makkelijke geval.

Komt er water omhoog in de douchebak, gorgelt de wasbak, of ruik je riool in huis, dan zit het probleem in de hoofdafvoer waar alles op uitkomt. Daar helpt duwen niet; je perst de prop dan alleen maar vaster. Dit is het moment om te stoppen en iemand te bellen.

Staat de pot tot aan de rand vol, spoel dan niet nog een keer door. Elke extra spoeling is zes tot negen liter die nergens heen kan, en een overlopende wc maakt van een verstopping een schadegeval.

Een ouderwetse ontstopper met een rubberen kap kost rond de acht euro en lost het merendeel van de gewone verstoppingen op. Zorg dat er water in de pot staat, want de ontstopper werkt op waterdruk en niet op lucht. Duw rustig en trek stevig terug: het is de trekbeweging die de prop losmaakt.

Helpt dat niet, dan is een ontstoppingsveer de volgende stap. Dat is een flexibele kabel die je door de bocht draait. Draai hem er langzaam in en forceer niets. Bij een oude keramische afvoer of een pot die los staat, kun je met te veel kracht scheuren maken die vele malen duurder zijn dan de ontstopping.

Wat je beter kunt laten: chemische ontstoppers op basis van natronloog. Ze werken slecht bij een echte prop, ze tasten oudere leidingen aan, en als er daarna toch iemand moet komen staat hij met zijn handen in bijtende vloeistof. Een aantal ontstoppingsbedrijven weigert het werk om die reden of rekent er een toeslag voor.

Kokend water is een hardnekkig advies dat je op oudere kunststof afvoerleidingen beter niet volgt. Warm water uit de kraan mag; kokend water kan een verlijmde verbinding laten wijken.

Ontstoppen is smerig werk en het gaat vaker mis dan mensen denken. Vijf minuten voorbereiding scheelt een uur schoonmaken en soms een schadeclaim.

• Leg oude handdoeken of een zeil rond de pot. Water dat over de rand komt, loopt bij een houten vloer meteen de naad in.
• Trek rubberen handschoenen aan die tot over de pols komen. Rioolwater hoort niet op je huid.
• Zet een emmer klaar om water mee weg te scheppen, en een tweede voor het vuile water.
• Zorg dat je weet waar de hoofdkraan zit voordat je begint, niet erna.
• Heb je chemische ontstopper gebruikt? Werk dan met een bril op en meng het nooit met iets anders.

Deze volgorde is niet willekeurig: hij gaat van de minst ingrijpende methode naar de meest ingrijpende. Sla geen stap over, want elke stap die je overslaat vergroot de kans dat je schade maakt die duurder is dan de ontstopping zelf.

1. Spoel niet nog een keer door. Staat de pot vol, dan is elke extra spoeling zes tot negen liter die nergens heen kan.
2. Trek een rubberen handschoen aan en kijk of je de veroorzaker kunt zien. Speelgoed, een luchtverfrisser of een prop wc-papier haal je er met de hand uit, en dat is meteen klaar.
3. Schep water weg tot de pot voor ongeveer een derde vol staat. Te vol werkt niet en het spat; helemaal leeg werkt ook niet, want een ontstopper heeft water nodig.
4. Zet de ontstopper zo op de opening dat de rubberen kap volledig onder water zit en er geen lucht meer bij kan.
5. Duw rustig naar beneden en trek dan stevig omhoog. Herhaal dat tien tot vijftien keer. De trekbeweging maakt de prop los, niet de duwbeweging.
6. Werkt dat niet, giet dan een emmer warm water uit de kraan met een scheut afwasmiddel in de pot en wacht twintig minuten. Het afwasmiddel maakt vet glad; warm water uit de kraan is genoeg, kokend water niet.
7. Nog steeds verstopt? Draai een ontstoppingsveer langzaam door de bocht. Voel je weerstand, blijf dan draaien maar duw niet door.
8. Loopt het na twee pogingen met de veer nog niet weg, stop dan. Vanaf hier maak je meer kapot dan je oplost.

Dit is het meest gegeven advies op internet en het is maar half waar. Soda en azijn reageren met elkaar en dat bruist, en dat bruisen ziet eruit alsof er iets gebeurt.

Bij een dunne vetlaag in de afvoer helpt het inderdaad: het maakt de laag los en het is onschadelijk voor je leidingen. Bij een echte prop van wc-papier of een vochtig doekje doet het niets, want het bruisen heeft geen kracht en de reactie is binnen een minuut voorbij.

De praktische regel: probeer het gerust bij een afvoer die langzamer wegloopt dan normaal. Bij een wc die helemaal stilstaat, sla je deze stap over en pak je de ontstopper.

Wat je hierna beter niet doet is er chemische ontstopper overheen gieten. Je weet dan niet meer wat er in de pot staat en dat is precies de situatie waarin een monteur weigert te werken.

De grens loopt bij de erfgrens. Het riool op je eigen perceel is van jou en dat onderhoud je zelf. De leiding onder de openbare weg is van de gemeente. Dat is landelijk zo geregeld en het staat op de website van vrijwel elke gemeente terug.

Praktisch betekent dat: eerst laat je op eigen terrein controleren waar het zit. Blijkt de verstopping voorbij de erfgrens te liggen, dan meld je dat bij de gemeente en komt die het verhelpen. De meeste gemeenten vergoeden de kosten van jouw onderzoek niet, dus vraag vooraf wat een inspectie kost.

Huur je, dan is een verstopping in principe voor de verhuurder, tenzij hij is ontstaan door verkeerd gebruik. Vochtige doekjes, kattenbakkorrels en frituurvet zijn de klassiekers die de rekening naar de huurder verschuiven. Meld het altijd schriftelijk bij je verhuurder voordat je zelf iemand belt, anders krijg je de rekening zelf ook als de verhuurder had moeten betalen.

Een gewone toiletontstopping ligt tussen de 120 en 180 euro. Dat is inclusief voorrijden en het eerste half uur werk; de meeste bedrijven werken met zo'n starttarief van 100 tot 120 euro en rekenen daarna per uur.

Het uurtarief van een ontstoppingsbedrijf ligt tussen de 60 en 120 euro. Zit de verstopping dieper en moet er met een hogedrukwagen gespoeld worden, dan loopt het op; een rioolinspectie met camera kost apart geld.

Buiten kantooruren, in het weekend of op een feestdag geldt een toeslag van 25 tot 100 procent. Dat is het verschil tussen vanavond en morgenochtend, en bij een verstopping die alleen de wc raakt terwijl je een tweede toilet hebt, is dat een reële afweging.

Vraag altijd vooraf naar het starttarief, het uurtarief en de spoedtoeslag apart. Een prijs van "vanaf 49 euro" in een advertentie is bijna altijd alleen het voorrijden.

Verreweg de meeste verstoppingen die een monteur weghaalt zijn geen wc-papier maar vochtige doekjes. Ook de doekjes die "doorspoelbaar" heten vallen niet uiteen zoals wc-papier; ze blijven aan elkaar plakken en vormen samen met vet een prop.

Frituurvet en olie horen niet in de afvoer. Ze stollen zodra ze afkoelen en vormen de laag waar al het andere aan blijft plakken. Een lege verpakking en de restafvalbak zijn genoeg.

Staat er een boom vlak bij je rioolaansluiting en heb je vaker last, laat dan een keer een camera door de leiding gaan. Wortelingroei is een van de weinige oorzaken die niet vanzelf overgaat en die alleen maar erger wordt.