Boom kappen zonder vergunning: zo weet je of het mag

Loop deze vier vragen langs voordat je de zaag pakt. Bij de eerste vraag waar het antwoord ja is, weet je wat je moet doen.

1. Staat de boom in een bos of een rij buiten de bebouwde kom? Gaat het om meer dan 10 are (1.000 m²) of een rij van meer dan twintig bomen, dan gelden de regels van het Rijk: je meldt het kappen vooraf bij de provincie en plant binnen drie jaar terug. Een boom in een tuin of op een erf valt daar niet onder.
2. Wat zegt het omgevingsplan van je gemeente? Vul je adres in bij de vergunningcheck van het Omgevingsloket, of zoek op de site van je gemeente naar 'boom kappen'. Daar staat de grens, of de bomenkaart die je gemeente gebruikt.
3. Is de stam dikker dan die grens, of staat de boom op de kaart? Dan vraag je een vergunning aan. Hoe je meet, staat hieronder.
4. Zit er een nest in dat in gebruik is? Dan wacht je, ook als je geen vergunning nodig hebt of er al een hebt. Een nest dat in gebruik is laat je altijd met rust.

Bijna elke gemeente meet op dezelfde plek: 1,30 meter boven de grond. Daar zit de stam meestal boven de wortelaanzet en onder de eerste takken.

Let op wat je gemeente vraagt. De meeste noemen de omtrek, de lengte van een meetlint om de stam. Utrecht en Groningen noemen de doorsnede, dwars door de stam. Omrekenen is simpel: de omtrek is de doorsnede keer 3,14. Een doorsnede van 15 cm is dus ruim 47 cm omtrek.

1. Zet een streep op de stam op 1,30 meter boven de grond.
2. Leg een meetlint of een touwtje strak om de stam op die hoogte.
3. Heeft de boom meer stammen, meet dan de dikste. Zo rekenen onder meer Eindhoven, Groningen en Apeldoorn.
4. Maak een foto met het meetlint erbij. Die heb je nodig als je een vergunning aanvraagt, en je laat er later mee zien dat je boom onder de grens zat.

Elke regel hieronder hebben we gelezen op de pagina van de gemeente zelf. Het verschil is groot: een boom van 40 cm omtrek mag je in Eindhoven zonder vergunning kappen en in Den Haag niet.

Staat je gemeente er niet bij, of twijfel je? Dan beslist de vergunningcheck van het Omgevingsloket voor jouw adres. Gemeenten passen hun regels geregeld aan.

Omtrek en doorsnede gemeten op 1,30 meter boven de grond. Gelezen op de gemeentepagina's op 1 oktober 2026, bronnen onderaan.

De meeste grote gemeenten werken met een maat. Is de stam dikker dan de grens, dan heb je een vergunning nodig. Dunner mag je zelf kappen.

Een deel van de gemeenten werkt met een kaart. In Breda staat op de bomenkaart of je een vergunning nodig hebt; staat je boom er niet op, dan is het vrij. Zwolle en Arnhem beschermen alleen bomen in een aangewezen gebied. Daar is de vraag hoe dik je boom is dus de verkeerde: je zoekt je adres op de kaart.

En een paar gemeenten vragen op eigen grond helemaal geen vergunning, zoals Almere. Dan blijft wel het burenrecht gelden en de regel over nesten.

Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 inging, staan de kapregels van je gemeente in het omgevingsplan, soms nog in een aparte bomenverordening. Wat vroeger de kapvergunning heette, is nu een omgevingsvergunning voor het vellen van een houtopstand. Het woord kapvergunning gebruikt iedereen nog steeds.

Het Rijk regelt alleen bossen en rijen bomen buiten de bebouwde kom. Het Besluit activiteiten leefomgeving zondert bomen op erven en in tuinen daar uitdrukkelijk van uit, net als bomen die voor fruit of noten worden geteeld (artikel 11.111). Voor jouw tuinboom kijk je dus alleen naar de gemeente.

De gemeente legt in haar omgevingsplan ook de bebouwingscontour houtkap vast: de lijn waarbinnen haar eigen regels gelden. Woon je in een dorp of buitengebied, dan kan het verschil maken aan welke kant van die lijn je tuin ligt.

Een dode boom kappen is ook kappen. Apeldoorn zegt het met zoveel woorden: boven de grens heb je ook voor een dode boom een vergunning nodig. Is een boom acuut gevaarlijk, bel dan de gemeente. Veel gemeenten hebben daar een snelle route voor.

Een fruitboom in je tuin valt gewoon onder de regel van je gemeente. Alleen bomen die bedrijfsmatig voor fruit of noten worden geteeld, vallen buiten de rijksregels, en sommige gemeenten zonderen ze ook uit. Kijk dus in de tabel of de vergunningcheck.

Een monumentale of waardevolle boom heeft vrijwel altijd een vergunning nodig, ook als hij dunner is dan de gewone grens. Hetzelfde geldt voor een boom die je eerder hebt moeten herplanten.

Schaduw, bladafval of een boom die je zonnepanelen in de weg staat, zijn op zichzelf meestal geen reden om een vergunning te krijgen. Een slechte gezondheid van de boom wel, en dan vraagt Utrecht bijvoorbeeld een onderbouwing van een gecertificeerde boomverzorger.

Een nest dat in gebruik is, laat je altijd met rust (Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.37). Dat geldt voor iedereen, met of zonder vergunning.

Er staat geen vaste periode in de wet. Volgens Vogelbescherming broeden de meeste vogels van half maart tot half juli, en daarom houden veel gemeenten 15 maart tot 15 juli aan. In Den Haag gebruik je in die weken ook een verleende vergunning niet.

Sommige nesten zijn het hele jaar beschermd, zoals die van de huismus, de gierzwaluw, de steenuil en roofvogels. Kijk dus altijd eerst goed in de kroon. Kap je in de herfst of winter, dan heb je hier het minst mee te maken.

Meestal begint het met herstel. De gemeente vraagt je een nieuwe boom terug te planten, vaak met een termijn erbij. Plant je niet op tijd terug, dan kan ze een dwangsom opleggen: een bedrag per week tot de boom er staat. Laren noemt in zijn sanctiebeleid 1.500 euro per gekapte boom per week, tot zes weken. Plant je binnen de termijn terug, dan betaal je die dwangsom niet. Eindhoven kan daarnaast een bijdrage aan een bomenfonds vragen en de kosten van een taxatie in rekening brengen.

Waar het omgevingsplan een vergunning eist, valt kappen zonder vergunning onder de Wet op de economische delicten. Die noemt als hoogste geldboete de vierde categorie, per 1 januari 2026 is dat € 27.500, en in het uiterste geval hechtenis tot zes maanden. Gebeurt het bewust, dan ligt de bovengrens op twee jaar (artikel 6). Dat zijn grenzen voor de rechter, geen vaste boete.

Een vast boetebedrag van bijvoorbeeld 750 euro, zoals op veel sites staat, hebben we in geen enkele wet of gemeenteregel teruggevonden. Wat de gemeente in de praktijk het eerst vraagt, is een nieuwe boom op dezelfde plek.

Heb je al gekapt en weet je niet zeker of het mocht? Kijk dan alsnog in de vergunningcheck van het Omgevingsloket. Had je geen vergunning nodig, dan hoef je niets te regelen; de foto met het meetlint laat zien dat je boom onder de grens zat. Was er wel een nodig, neem dan zelf contact op met de gemeente en bied aan een nieuwe boom te planten. Een hovenier of boomverzorger helpt je aan een goede boom op de juiste plek.

De leges verschillen per gemeente meer dan de grens zelf. Amersfoort vraagt niets, Groningen 96,62 euro voor de eerste boom, Haarlem 150 euro per boom en Utrecht 735 euro voor één tot vijf bomen. Kijk in de tabel hierboven voor de rest.

Het kappen zelf kost volgens prijsoverzichten van hovenier.nl en Homedeal ongeveer 375 tot 500 euro voor een kleine boom van 4 tot 6 meter, 550 tot 700 euro voor een middelgrote en 750 tot 1.000 euro of meer voor een grote boom. De stronk eruit frezen is 100 tot 350 euro extra. Een boom tegen een huis, over een schuur of bij leidingen kost meer, omdat hij in stukken naar beneden moet.

Meestal beslist de gemeente binnen acht weken, en ze mag dat één keer met zes weken verlengen. Daarna hebben buren en anderen zes weken om te reageren. In Utrecht, Amersfoort en Groningen wacht je die zes weken af voordat je kapt.

Wil je in de herfst of winter kappen, buiten het broedseizoen? Vraag de vergunning dan in de zomer aan.

Heb je een stuk bos of een lange rij bomen buiten de bebouwingscontour, dan gelden de rijksregels. Gaat het om meer dan 10 are of een rij van meer dan twintig bomen, dan meld je het kappen minstens vier weken vooraf bij de provincie, en niet eerder dan een jaar vooraf. Binnen drie jaar plant je op dezelfde grond terug (Besluit activiteiten leefomgeving, artikelen 11.126 en 11.129).

Heeft de gemeente ook een omgevingsplanregel voor die plek, dan kun je naast de melding ook een vergunning nodig hebben.

Een berk of conifeer van een paar meter die vrij staat, haal je met een goede zaag zelf om. Zorg voor valruimte van minstens de hoogte van de boom, en werk met twee mensen.

Staat de boom dicht bij je huis, een schuur, de schutting van de buren of een stroomkabel, of is hij hoger dan je veilig kunt overzien? Laat het dan doen door een boomverzorger die met touwen werkt en de boom in stukken laat zakken. Die neemt ook het hout en de stronk mee, en weet hoe je een vergunning aanvraagt als dat nodig is.