Stroom uitgevallen: wat kun je zelf controleren?

Kijk naar buiten of bij de buren. Is de straatverlichting uit en zitten de buren ook zonder, dan is het een storing in het net en kun je zelf niets doen behalve melden. Kijk op gasenstroomstoringen.nl of bel het landelijke storingsnummer 0800-9009 (gratis, 24 uur per dag): op postcode zie je meteen of de storing al bekend is bij jouw netbeheerder.

Zit alleen jouw huis zonder stroom terwijl de buren gewoon licht hebben, dan zit het probleem achter jouw meter en is het jouw installatie. Dat is meestal geen storing maar precies wat de beveiliging hoort te doen.

Doet het in één kamer niets terwijl de rest van het huis het gewoon doet, dan is er één groep uitgevallen. Dat is de meest onschuldige variant.

In een moderne meterkast zit een hoofdschakelaar, één of twee aardlekschakelaars en daarachter een rij groepen. Een schakelaar die naar beneden staat terwijl de rest omhoog staat, is de schuldige.

Een aardlekschakelaar beschermt tegen stroom die weglekt, meestal via vocht of een kapot apparaat. Hij beschermt mensen. Springt hij, dan is er iets aan de hand met een apparaat of met vocht in een leiding of buitenstopcontact.

Een groep beschermt de leiding tegen overbelasting. Die springt als je te veel tegelijk aanzet: waterkoker, magnetron en föhn op dezelfde groep. Dat is vervelend maar niet gevaarlijk.

Zit er geen aardlekschakelaar in je kast maar alleen stoppen die je vervangt, dan is je installatie ouder dan 1975. Dat is niet illegaal, maar het is wel de moeite waard om er een elektricien naar te laten kijken, zeker als je een badkamer hebt verbouwd of buitenstopcontacten hebt.

Verwar de twee niet: een aardlekschakelaar (de brede schakelaar met testknop, meestal 1 of 2 per kast) beschermt mensen tegen een lek naar de aarde en slaat de hele groep eronder plat. Een installatieautomaat, de losse smalle schakelaar per groep, beschermt alleen de bedrading van die ene groep tegen overbelasting of kortsluiting. Springt er maar één kamer uit terwijl de rest het doet, dan is het bijna altijd de installatieautomaat, niet de aardlekschakelaar.

Deze volgorde zoekt van veilig naar minder veilig. Wijkt er iets af van wat hieronder staat, stop dan en bel iemand; elektra is de ene klus waarbij doorgaan op gevoel echt gevaarlijk is.

1. Kijk eerst naar buiten en bij de buren. Zit iedereen zonder stroom, dan is het een storing in het net en heeft je meterkast er niets mee te maken.
2. Open de meterkast en zoek de schakelaar die naar beneden staat terwijl de rest omhoog staat.
3. Is dat de aardlekschakelaar (de brede met een testknop), zet dan eerst ALLE apparaten op de gesprongen groepen uit en haal de stekkers eruit.
4. Zet de schakelaar weer omhoog. Blijft hij staan, dan zit het probleem in een apparaat en niet in de installatie.
5. Steek de stekkers een voor een terug en wacht na elke stekker een paar tellen. De stekker waarbij hij eruit vliegt is de schuldige.
6. Vliegt hij er meteen weer uit terwijl er niets is ingeplugd, raak dan niets meer aan en bel een elektricien.
7. Ruik je een brandlucht, zie je een zwarte plek op een stopcontact of voelt een schakelaar warm aan: meteen stoppen, hoofdschakelaar uit, en bellen.

Zet alle apparaten op de uitgevallen groep uit en haal de stekkers eruit. Zet daarna de schakelaar weer omhoog. Blijft hij staan, dan zit het in een van de apparaten en niet in de installatie.

Steek nu één voor één de stekkers terug, en wacht na elke stekker even. Springt hij eruit bij een bepaald apparaat, dan heb je hem gevonden. Bij een aardlekschakelaar is dat vaak een oude wasmachine, een boiler of een buitenstopcontact waar water in staat.

Blijft de schakelaar er meteen uitvliegen terwijl er niets is ingeplugd, dan zit het in de vaste installatie. Stop dan met proberen. Hetzelfde geldt als je een brandlucht ruikt, een zwarte plek op een stopcontact ziet, of als de schakelaar warm aanvoelt.

Er is één harde grens: alles achter het stopcontact of achter de schakelaar in de meterkast is werk voor een vakbekwaam persoon. Een stekker vervangen mag je zelf, een groep bijplaatsen niet.

Bel iemand als de aardlekschakelaar er meteen weer uitvliegt zonder dat er iets is ingeplugd, als het steeds terugkomt zonder duidelijke aanleiding, als er een brandlucht is, of als er water bij de installatie is gekomen.

Een elektricien rekent doorgaans 45 tot 75 euro per uur, plus voorrijkosten. Buiten kantooruren komt daar een toeslag bij. Een storing zoeken duurt meestal een tot twee uur; is de oorzaak een aangetaste leiding, dan komt het herstel daar bovenop.

De meeste storingen kosten niets: zelf de aardlekschakelaar terugzetten of een stekker terugsteken is gratis. Zodra je een elektricien nodig hebt, gelden ongeveer deze bedragen.

Vraag altijd vooraf naar het uurtarief, de voorrijkosten en de spoedtoeslag apart, zodat je vergelijkt op hetzelfde bedrag.

Een aardlekschakelaar vastzetten of overbruggen omdat hij "steeds eruit springt". Hij springt omdat er stroom weglekt, en dat is precies het scenario waarvoor hij bestaat. Overbruggen haalt de beveiliging weg en laat het probleem staan.

Een zwaardere zekering plaatsen omdat de groep het niet trekt. De zekering beschermt de leiding in de muur; een zwaardere zekering betekent dat de leiding heet mag worden voordat er iets afschakelt.

Zelf de meterkast openen achter de verzegelde afdekking. Alles vóór de meter is van de netbeheerder en verzegeld; het verbreken van dat zegel is strafbaar en levensgevaarlijk.