Geluid van de warmtepomp van de buren: wat mag er, en wat doe je?

De regel staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Artikel 4.107 lid 2: een installatie voor warmte- of koudeopwekking die buiten de woning staat, veroorzaakt op de perceelgrens met een perceel waarop een andere woning staat ten hoogste 40 dB. Dat geldt voor een lucht-waterwarmtepomp, een hybride pomp en de buitenunit van een airco, want ook die wekt koude of warmte op.

De regel is ingegaan op 1 april 2021, toen nog als artikel 3.8 lid 2 van het Bouwbesluit 2012. Sinds 1 januari 2024 staat hij in het Bbl, onder de Omgevingswet. De inhoud is niet veranderd.

De 45 dB overdag die op veel sites staat, is geen tweede norm. Het is een correctie uit de rekenmethode van de Omgevingsregeling: heeft de installatie een aparte instelling voor de avond en nacht (19:00 tot 07:00 uur), dan mag het niveau overdag 5 dB lager worden gerekend. Zonder nachtstand geldt dag en nacht 40 dB.

Besluit bouwwerken leefomgeving en Omgevingsregeling, geldende tekst nagelezen op 25 september 2026.

Het is geen meting met een app in je tuin. De Omgevingsregeling (artikel 5.59 en bijlage XVII) schrijft precies voor hoe het niveau wordt bepaald, en een meting die daar niet aan voldoet, zegt weinig. Dit zijn de punten die tellen:

• De pomp draait op het hoogste toerental van de gekozen stand, minstens een minuut lang. Ook tijdens verwarmen, koelen, warm tapwater en het ontdooien.
• Het meetpunt ligt op de perceelgrens, op 1,5 meter boven de grond, op de plek waar het geluid het hoogst is.
• Staat er een gezamenlijke, geheel dichte schutting of muur van minstens 1,8 meter hoog, dan ligt het meetpunt 0,5 meter boven die afscheiding.
• Hangt de unit aan een gevel of staat hij op een dak of balkon, dan ligt het meetpunt 1,5 meter boven de onderkant van de unit.
• Bij een appartement wordt gemeten bij het raam van de buren, op een kwart en op driekwart van de hoogte, en gaat er 5 dB af voor weerkaatsing.
• Hoor je een duidelijke bromtoon, dan komt er 0 tot 6 dB bij, in stappen van 1 dB.

Er is geen wettelijke minimumafstand. Een pomp mag vlak bij de grens staan, zolang hij daar onder de 40 dB blijft. Welke afstand dat is, hangt af van het geluidsvermogen van de unit (het getal in dB(A) op het energielabel) en van de plek: tegen een gevel of in een hoek weerkaatst het geluid en klinkt de unit luider.

De tabel hieronder is een rekenvoorbeeld met de gewone formule voor geluid in de open lucht, zonder bromtoon en zonder scherm. Hij laat zien waarom een unit in een nis of hoek zo vaak te luid is. Voor een echte plaatsing is de rekentool van de Rijksoverheid leidend.

Indicatieve afstand tot de perceelgrens voor 40 dB, berekend als Lp = Lw + 10 log(Q / 4 pi r kwadraat) met Q = 2, 4 en 8. Met een bromtoon kan de afstand ongeveer verdubbelen. Eigen berekening, 25 september 2026.

Als bouwregel niet. De 40 dB geldt voor het plaatsen van een installatie vanaf 1 april 2021, en in het deel van het Bbl over bestaande gebouwen staat geen geluidsregel. Een pomp die in 2019 is geplaatst, hoeft dus niet alsnog aan de norm te voldoen.

Twee dingen veranderen dat. Wordt de oude pomp vervangen, dan moet de nieuwe wel aan 40 dB voldoen: artikel 5.14 lid 2 Bbl legt voor verbouw hetzelfde niveau op als voor nieuwbouw. En bij een burenruzie gebruikt de rechter de 40 dB als maatstaf, ook voor een oudere pomp. De kantonrechter Utrecht deed dat in 2023 met verwijzing naar een arrest van de Hoge Raad uit 2017.

De norm geldt op de grens met een perceel waarop een woning staat. In drie situaties is dat niet zo:

• Er ligt openbare grond tussen de twee percelen, zoals een pad of plantsoen van de gemeente. Dan grenst het perceel niet aan een woonperceel en geldt de waarde op de perceelgrens niet (IPLO).
• Aan die kant staat geen woning maar bijvoorbeeld een bedrijf of een garageperceel.
• De warmtepomp hoort bij een bedrijf. Dan regelt het omgevingsplan van de gemeente het geluid, niet het Bbl.

De meeste zaken worden opgelost zonder meting en zonder rechter, omdat de oplossing vaak klein is: een andere stand, een kwartslag of dempers onder de unit. Werk deze volgorde af en houd vanaf de eerste stap bij wanneer je de pomp hoort.

1. Schrijf een week lang op wanneer je de pomp hoort, hoe lang en hoe het klinkt: zoemen, brommen of trillen. Noteer vooral de nacht.
2. Praat met de buren en vraag drie concrete dingen: staat de nachtstand aan en begint die om 19:00 uur, kan de unit een kwartslag van jullie af draaien, en staat hij op trillingsdempers?
3. Helpt dat niet, schakel dan buurtbemiddeling in. In de meeste gemeenten is dat gratis en het gesprek gaat met twee getrainde vrijwilligers erbij.
4. Vraag de gemeente schriftelijk om handhaving op artikel 4.107 lid 2 Bbl. Noem de datum van plaatsing als je die weet en voeg je logboek toe. De gemeente moet binnen acht weken een besluit nemen.
5. Levert dat niets op, dan kun je via de kantonrechter vragen de hinder te laten stoppen, bijvoorbeeld met een nachtverbod. Dat loopt via artikel 5:37 en 6:162 BW.

Een meting die op de verkeerde plek of bij het verkeerde toerental is gedaan, kan te laag uitvallen. In de zaak bij het Hof 's-Hertogenbosch (2024) mat de omgevingsdienst onder de 40 dB, maar een tegenrapport liet zien dat er niet op de perceelgrens was gemeten en niet in de zwaarste stand. De rechter volgde het tegenrapport. Vraag dus bij een meting na:

• Is er op de perceelgrens gemeten, of ergens in je tuin?
• Op welke hoogte, en is rekening gehouden met een schutting van 1,8 meter of hoger?
• Draaide de pomp op het hoogste toerental, en is ook tijdens het ontdooien gemeten?
• Is de bromtoon beoordeeld, en is er een toeslag voor gerekend?
• Is de 5 dB dagcorrectie alleen toegepast als de pomp echt een aparte nachtstand heeft?

De burenrechter toetst niet aan het Bbl maar aan artikel 5:37 BW: hinder die te veel is, mag niet. De 40 dB is een van de dingen die hij weegt, naast het tijdstip, hoe lang het duurt, de gezondheid van de buren en wat de eigenaar zelf al heeft gedaan. Drie uitspraken laten zien hoe dat uitvalt.

Uitspraken op rechtspraak.nl: ECLI:NL:GHARL:2022:9854, ECLI:NL:GHSHE:2024:2214 en ECLI:NL:RBMNE:2024:2643, gelezen op 25 september 2026.

Niet elk geluid komt door de lucht. Een unit die op een houten dak, een balkon of direct tegen de gevel staat, geeft trillingen door aan de constructie, en dan hoor je binnen een lage brom die buiten nauwelijks opvalt. Dat is contactgeluid.

Een laag bromgeluid weegt in de meting zwaarder door de toeslag voor een tonale component, tot 6 dB. De oplossing zit meestal in de montage: rubberen of veerdempers onder de unit, flexibele aansluitingen op de leidingen, en de unit niet op een licht dak of balkon.

Wie de pomp laat plaatsen, moet aan de norm voldoen (artikel 4.3 en 5.3 Bbl), en wie hinder veroorzaakt, moet die beëindigen. De maatregel is dus in de eerste plaats voor de eigenaar van de pomp. Buren mogen samen iets anders afspreken; in de zaak bij het Hof Arnhem-Leeuwarden was eerder een verdeling van half om half voorgesteld. Dit zijn de maatregelen, van klein naar groot:

• Nachtstand aanzetten, met een begintijd van 19:00 uur en niet pas 22:00 uur.
• De unit een kwartslag draaien, zodat de ventilator niet naar de grens blaast.
• Trillingsdempers onder de unit en flexibele leidingaansluitingen.
• Een geluidsscherm of omkasting die voor dit doel is gemaakt, zodat de pomp genoeg lucht houdt.
• De unit verplaatsen, weg uit een hoek of nis en verder van de grens. Het Hof 's-Hertogenbosch rekende de eigenaar aan dat hij andere plekken niet had onderzocht.

Heb je als huurder last van een pomp die de verhuurder bij het complex heeft laten plaatsen, meld het dan bij de verhuurder. Hij is degene die bouwt en aan de norm moet voldoen, en hij moet zorgen dat je ongestoord kunt wonen.

Wonen jullie in hetzelfde gebouw, zoals boven elkaar in een appartementencomplex, dan telt de 40 dB bij het te openen raam van de buren (artikel 4.108 lid 3 Bbl) in plaats van op een perceelgrens.

Wil je in een appartement zelf een warmtepomp of airco plaatsen op een balkon, gevel of dak, dan heb je meestal toestemming van de VvE nodig, omdat die delen gemeenschappelijk zijn. Kijk in de splitsingsakte en het reglement.

Wie nu een pomp laat plaatsen, voorkomt het hele verhaal hierboven met een paar keuzes vooraf. Vergunningvrij of niet, het Bbl geldt altijd.

• Op de grond is een buitenunit vergunningvrij tot 1 meter hoog en 2 vierkante meter. Aan de gevel of op het dak bepaalt het omgevingsplan van je gemeente het. Bij een monument heb je altijd een vergunning nodig.
• Kies een unit met een laag geluidsvermogen en een nachtstand, en zet die in vanaf 19:00 uur.
• Reken de plek na met de rekentool van de Rijksoverheid, of laat de installateur dat doen en vraag de uitkomst op papier.
• Zet de unit niet in een hoek of nis en niet op een licht dak of balkon zonder dempers.
• Vertel de buren vooraf waar hij komt. Een buur die meedenkt over de plek, klaagt later zelden.