Mag ik zelf rattengif of muizengif kopen?

Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen, dat zelf geen bestrijding uitvoert en dus niets te verkopen heeft, meldt dat gif op basis van anticoagulantia voor particulieren al verboden is sinds de wetswijziging van 2023.

Muizengif op basis van alfachloralose bleef daarna nog het enige middel dat je gewoon in de winkel kon kopen, in lokdozen. Ook die toelating is ingetrokken: verkoop aan particulieren mag niet meer sinds 17 juni 2026, en gebruiken of in voorraad hebben mag niet meer vanaf 17 december 2026. Dat is dus geen onderdeel meer van de wetswijziging uit 2023, maar een latere en aparte stap.

Het Ctgb, dat in Nederland beslist welke biociden zijn toegelaten, stelt aan rodenticiden op basis van anticoagulantia de voorwaarde dat ze alleen worden ingezet door getrainde professionele gebruikers die volgens integrale plaagdierbeheersing werken. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt daar toezicht op.

Wil je weten wat op dit moment nog voor particulier gebruik is toegelaten, kijk dan in het toelatingenregister van het Ctgb of op het overheidsportaal biociden.nl. Daar staat per middel wie het mag gebruiken en onder welke voorwaarden. Webshops die iets anders beweren hebben er belang bij.

Gif werkt traag. Een rat of muis die het binnenkrijgt is dagenlang verzwakt, en een verzwakte prooi is precies wat katten, uilen en roofvogels pakken. Dat is de reden dat aan het gebruik buiten strenge voorwaarden zijn verbonden.

Er speelt nog iets. Uit onderzoek naar resistentie bij bruine ratten en huismuizen, aangeboden aan de Eerste Kamer, blijkt dat de middelen op plekken niet meer werken zoals ze zouden moeten. Jarenlang gif neerleggen kweekt de populatie die er niet meer van doodgaat.

Kort gezegd: zelf jarenlang blokjes bijvullen is niet alleen verboden, het is ook de manier om het probleem groter te maken dan het was.

Weren is het enige dat blijvend werkt. Een muis komt door een kier waar jij je pink niet doorheen krijgt, dus dicht kieren rond leidingen, roosters, kruipluik en de aansluiting van de gevel op het dak. Gebruik materiaal waar ze niet doorheen knagen, geen purschuim.

Neem het voedsel weg. Voer in de tuin, een gemorste vogelvoerbak, hondenpoep, compost met etensresten en open afvalzakken zijn de reden dat ze bij jou blijven en niet bij de buren.

Klemmen mag je zelf gebruiken. Zet ze langs de muur waar ze lopen, niet midden in de kamer, en controleer ze dagelijks. Vind je een dood dier, raak het niet met blote handen aan.

Zie je meerdere dieren overdag, dan is het al een populatie en geen toevallige passant. Dat is het moment om een professional te bellen.

De hoofdlijn is simpel. Op je eigen terrein en in je eigen woning ben je zelf aan zet, als eigenaar of als huurder. In de openbare ruimte en bij een lekkend gemeentelijk riool is de gemeente aan zet.

Waar die grens precies ligt verschilt per gemeente en staat in de plaatselijke verordening en op de gemeentesite. Gemeenten als Rotterdam en Utrecht leggen op hun eigen pagina's uit wat ze wel en niet doen en waar je een melding kwijt kunt.

Huur je, dan hangt het daarnaast af van je huurcontract en van de vraag of de overlast door een gebrek aan de woning komt. Meld het schriftelijk bij je verhuurder voordat je zelf iemand inschakelt, anders blijft de rekening bij jou liggen.

Vraag of ze volgens integrale plaagdierbeheersing werken. Dat betekent eerst inspectie, weren en wegnemen van voedsel, en pas als het echt nodig is een chemisch middel. Iemand die meteen met gif begint doet het andersom.

Vraag naar de vakbekwaamheid en naar het keurmerk. Het KPMB is het keurmerk voor plaagdiermanagementbedrijven en geeft je iets om op te selecteren.

Ben je agrariër, dan geldt sinds 1 januari 2023 het certificaat IPM-KBA voor knaagdierbeheersing op het agrarisch bedrijf. Dat is een andere regeling dan die voor je woonhuis.

Laat je vertellen wat er ná de bestrijding gebeurt. Een bestrijder die alleen dieren wegneemt en de kieren laat zitten, komt volgend jaar gewoon terug op jouw kosten.