Houtrot repareren: wanneer kan het nog en wanneer niet?

Houtrot begint onder de verf en niet erop. Tegen de tijd dat je het ziet, zit het er meestal al twee tot drie jaar. Daarom is kijken alleen onbetrouwbaar en tikken maar half betrouwbaar: een hol geluid zegt dat er iets mis is, geen hol geluid zegt niets.

De test die wel werkt kost twee minuten. Neem een gewone schroevendraaier of een priem en duw hem met normale handkracht in de onderdorpel, in de hoeken en op de kopse kanten. Gezond hout laat je nauwelijks binnen. Aangetast hout geeft mee als kurk en je zakt er zonder kracht een centimeter of meer in.

Loop per kozijn drie plekken langs: de onderdorpel over de volle lengte, de vier hoekverbindingen, en de rand onder de glaslat. Daar staat water het langst, en daar begint het bijna altijd.

Blaasjes in de verf, donkere verkleuring, openstaande naden en verf die als een velletje loslaat zijn de waarschuwing. Ze betekenen niet automatisch rot, maar wel dat het hout daar water opneemt.

Houtrot is altijd het werk van schimmels, en schimmels hebben maar een ding nodig: vocht. Blijft hout onder ongeveer twintig procent houtvocht, dan gebeurt er niets. Dat is meteen de kern van elke reparatie: blijft het vocht komen, dan komt de rot terug, wat je er ook in smeert.

Bruinrot breekt de cellulose af. Het hout wordt donkerder, krimpt en scheurt in blokjes, ongeveer als een dambordpatroon. Dit is wat je in kozijnen en dorpels het vaakst tegenkomt en het gaat relatief snel.

Witrot breekt ook de lignine af. Het hout wordt juist lichter, voelt vezelig en valt bij aanraken uit elkaar in draden. Dit zie je meer in constructiehout en in vochtige kruipruimtes.

Daarnaast bestaat er zwamaantasting die zich door metselwerk heen verplaatst, zoals de huiszwam. Dat is iets heel anders dan een rotte dorpel: dat raakt de constructie en het is geen doe-het-zelfklus. Vind je vlezige, wattige of paddenstoelachtige groei op of naast het hout, hak dan niets open en laat het bekijken.

Repareren is drie tot vijf keer goedkoper dan vervangen, dus de verleiding om te blijven plakken is groot. Deze grenzen houden die afweging eerlijk.

• Repareren kan als het rot plaatselijk is en je na het uithakken aan alle kanten gezond, droog hout overhoudt. Vuistregel: minder dan ongeveer een derde van de doorsnede weg.
• Repareren kan ook als het rot in een niet-dragend deel zit, zoals een glaslat, een neuslat of een stuk dorpel dat geen gewicht draagt.
• Vervangen is beter zodra een hoekverbinding los zit, want daar zit de stijfheid van het hele kozijn. Een hoek volgieten met epoxy houdt de vorm vast, niet de constructie.
• Vervangen is ook logischer als je het derde of vierde reparatiepunt in hetzelfde kozijn aan het zetten bent. Vier reparaties van 300 euro is 1.200 euro in een kozijn dat je daarna nog steeds hebt.
• Ga meteen vervangen als je toch al isolerend glas wilt. De arbeid om het kozijn eruit te halen betaal je maar een keer, en bij isolatiemaatregelen kan een ISDE-subsidie van RVO in beeld komen. Check de voorwaarden vooraf, want die veranderen per jaar.

Dit is een klus die een handige leek prima aankan bij droog weer boven de tien graden. Reken op een halve dag per kozijn, verdeeld over twee dagen, omdat er droogtijd in zit.

1. Wacht op een droge periode. Repareren in vochtig hout is weggegooid werk: de vuller hecht niet en je sluit het vocht juist op.
2. Hak al het aangetaste hout weg met een beitel, tot je aan alle kanten hard, gezond hout raakt. Hier gaat het meestal mis, want de neiging is om te weinig weg te halen. Alles wat zacht blijft, rot door onder je reparatie.
3. Borstel het gat schoon met een harde borstel en zuig het stof eruit. Laat het daarna een dag drogen, langer als het hout nog koud aanvoelt.
4. Breng houtrotimpregneer aan op het kale hout in en rond het gat, en laat dat ongeveer zes uur intrekken. Het verhardt de vezels en houdt de schimmel tegen.
5. Vul in lagen met houtrotvuller of tweecomponenten-epoxy, niet in een keer. Dikke lagen krimpen en scheuren. Vul iets bol af, dan kun je later terugschuren.
6. Laat volledig uitharden volgens de verpakking en schuur daarna vlak met een schuurblok. Voel met je hand of het gelijk loopt; je vingers zien hier meer dan je ogen.
7. Grond de reparatie en schilder daarna het hele kozijnvlak, niet alleen de plek. Een losse vlek verf hecht anders en laat als eerste weer los.
8. Zoek daarna de oorzaak op: een verstopt waterhol, een kapotte kitnaad onder het glas, een lekkende dakgoot, een dorpel zonder afwatering. Zonder die stap sta je over drie jaar op dezelfde plek.

Er is een duidelijk punt waarop doorgaan schade oplevert in plaats van herstel. Stop zodra een van deze dingen speelt.

Het kozijn beweegt of het raam sluit niet meer goed. Dan draagt de verbinding niet meer, en dat is constructie in plaats van schilderwerk.

Je hakt door tot in de spouw of het metselwerk. Zodra je gat doorloopt tot achter het kozijn, gaat het om de waterdichting van de gevel, en dat is een ander vak.

Er zit vlezige, wattige of paddenstoelvormige groei op of naast het hout, of het metselwerk eromheen is vochtig en zoutig. Dat kan huiszwam zijn en die verplaatst zich door de muur. Niet zelf openhakken, niet afdekken.

Het gaat om een monument of een pand in beschermd stadsgezicht. Daar gelden aparte regels en vaak een vergunningplicht voor kozijnwerk, ook bij herstel.

Je zou op een ladder moeten werken op de eerste verdieping of hoger. Kozijnonderhoud op hoogte hoort op een steiger of hoogwerker. Precies daar zit ook het grootste deel van wat een schilder rekent.

Schildersbedrijven zetten houtrotherstel graag weg als specialistisch werk. Voor een flink deel van de gevallen is dat niet zo, en dat weet je liever voordat je drie offertes aanvraagt.

• Een zachte plek van een paar centimeter in een onderdorpel op de begane grond. Dat is een pot houtrotvuller van 20 tot 45 euro en een middag werk.
• Blaasjes in de verf zonder zacht hout eronder. Schuren, gronden, overschilderen. Er is nog geen rot, je bent op tijd.
• Een losgeraakte kitnaad onder het glas. Uitsnijden, schoonmaken, nieuwe kit. Dit is de goedkoopste preventie die er is en het voorkomt het duurste probleem.
• Een houten schuurdeur, een tuinpoort of een berging. Ook als de reparatie niet perfect wordt, is er niets constructiefs aan de hand.
• Wat je juist wel uitbesteedt is niet de reparatie zelf maar het schilderwerk op hoogte en de complete onderhoudsbeurt. Daar zit de arbeid, de steiger en de veiligheid.

Zelf doen: houtrotimpregneer 15 tot 25 euro, houtrotvuller of epoxy 20 tot 45 euro per set, grondverf en lak samen 30 tot 60 euro. Voor onder de honderd euro doe je meerdere kozijnen.

Wat 2026 anders maakt dan een paar jaar geleden: arbeid is de grootste kostenpost, niet materiaal. Daardoor loont het om meerdere kozijnen in één bezoek te laten doen. De tweede en derde reparatie op dezelfde dag zijn duidelijk goedkoper dan losse ritten.

Buitenschilderwerk en het onderhoud van kozijnen zijn groot onderhoud en dus voor rekening van de verhuurder. Wat wel voor jou is, staat in het Besluit kleine herstellingen: de kozijnen schoonhouden, kleine dingen vastzetten, het binnenschilderwerk. Houtrot in de gevel valt daar niet onder.

Meld het schriftelijk met foto's en een datum en vraag om herstel binnen zes weken. Gebeurt er niets, dan kun je naar de Huurcommissie of een melding doen bij bouw- en woningtoezicht van je gemeente.

Woon je in een appartement, dan zijn de kozijnen in vrijwel alle splitsingsakten gemeenschappelijk, net als het dak en de gevel. Het onderhoud loopt dan via de VvE. Vervang dus nooit op eigen houtje een kozijn zonder besluit van de vergadering, want dat geld krijg je achteraf zelden terug.

Water dat niet weg kan. Dat is het hele verhaal. Een onderdorpel zonder afwatering, een verstopt waterhol in de glaslat, een raamdorpel zonder overstek, een dakgoot die over de gevel loopt.

De verfcyclus buiten is vijf tot zeven jaar, afhankelijk van hoe zwaar de gevel het te verduren heeft. Zuidwest is in Nederland de zwaarste kant, want daar komt zon plus slagregen samen. Loop die gevel eerder na dan de rest.

Controleer twee keer per jaar, in het voorjaar en het najaar, met de schroevendraaiertest. Een kwartier per rondje, en dat is het verschil tussen een pot vuller en een nieuw kozijn.

Binnenschilderwerk telt mee. Een kozijn dat aan de binnenkant waterdamp opneemt, droogt aan de buitenkant nooit helemaal uit.